الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

311

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بيان آيهء 95 و 96 قرائت اهل مدينه و شام و كسايى و خلف « غير اولى الضرر » به نصب « غير » و - ديگران به رفع قرائت كرده‌اند . رفع بنا بر اين است كه صفت « القاعدون » باشد . چنان كه عقيده سيبويه است و در مورد : « غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ . » نيز گفته است : صفت براى « الذين » مىباشد . نظير شعر لبيد . و اذا جوزيت قرضاً فاجزه * انما يجزى الفتى غير الجمل يعنى : هنگامى كه قرضى به تو داده شد يا كار نيكى در بارهء تو انجام دادند ، تو هم جبران كن . جوانمردان جبران كار نيكو مىكنند ، نه شتران . ( در اين بيت « غير » صفت براى « الفتى » است ) بنا بر اين معناى آيه اين است : « تخلف كنندگان از جنگ كه مرضى و مانعى ندارند با جهاد كنندگان برابر نيستند » و اما نصب « غير » بنا بر اين است كه استثناى از « القاعدون » باشد و « يستوى » از افعالى است كه احتياج به دو فاعل يا بيشتر دارد ، بنا بر اين معناى آيه اين است : « تخلف كنندگان از جنگ با جهاد كنندگان برابر نيستند مگر آنان كه دچار مرض و ضررى باشند » . زجاج گويد : ممكن است « غير » حال باشد . و معناى آيه اين است : « تخلف كنندگان از جنگ در حالى كه تندرست هستند ، با جهاد كنندگان برابر نيستند . نظير : « جاءني زيد غير مريض » يعنى زيد در حالى كه سالم بود ، پيش من آمد . ممكن است « غير » را مجرور كنيم تا صفت براى « المؤمنين » باشد . لكن قرائت نشده است . لغت ضرر : نقصان ، هر چيزى كه براى انسان كمبودى بوجود آورد ، مثل : كورى ، بيمارى و علت ،